Α' Κλίση Ουσιαστικών

  Πρώτη Κλίση Ουσιαστικών

Περιλαμβάνει μόνο ονόματα αρσενικά και θηλυκά. 

Αρσενικά: σε -ας, -ης

Θηλυκά: σε -α, -η                                                                                                                                     🔕 Ορισμένα θηλυκά σε -α έχουν γενική σε -ας ΟΜΩΣ και σε -ης

Σημειώσεις

1. Οι καταλήξεις του πληθυντικού είναι ίδιες.

2.Το - α  στην κατάληξη - ας  σε οποιαδήποτε πτώση είναι πάντοτε  μακρόχρονο

3.Η γενική του πληθυντικού τονίζεται στη λήγουσα και παίρνει περισπωμένη, π.χ. τῶν ἐνεργειῶν. 

4. Αρσενικά που λήγουν σε -ης.->Όταν πριν από την κατάληξη υπάρχει σύμφωνο εκτός από το ρ. π.χ. στρατιώτ-ης.

5.Η κλιτική ενικού των αρσενικών λήγει σε -α σε τρεις κατηγορίες: α) τα εθνικά -> ὦ Πέρσα , ὦ Σκύθα, β) όσα λήγουν σε -της -> ὦ στρατιῶτ- α γ) όσα λήγουν σε -άρχης, -μέτρης, -τρίβης, -ώνης, -πώλης, -λάτρης. π.χ ὦ παιδοτρίβα , γυμνασιάρχα

6. SOS Η κλητική ενικού του ουσιαστικού δεσπότης σχηματίζεται δέσποτ-α, ανεβάζει τόνο.

7. Το δίχρονο της παραλήγουσας είναι βραχύ στα εξής: α) όσα λήγουν σε -άτης (εκτός τα εθνικά),β) όσα λήγουν σε -ύτης, γ) όσα λήγουν σε -ίδης.

8)Το δίχρονο της παραλήγουσας είναι μακρό στα εξής: α) όσα λήγουν σε -ίτης, β) όσα λήγουν σε-άτης και είναι εθνικά, γ) όσα λήγουν σε -ύτης.

9) Θηλυκά α' κλίσης:                                                                                                                            α) Ουσιαστικά σε -α και γεν. -ας-> Όταν στην ονομαστική πριν από το -α υπάρχει φωνήεν, δίφθογγος ή ρ. Διατηρεί το α σε όλες τις άλλες πτώσεις. Το α είναι μακρόχρονο και καθαρό.                                                                                                                                                  β) Ουσιαστικά σε -α και γεν. -ης-> Όταν, όμως, στην ονομαστική πριν από το -α υπάρχει σύμφωνο (εκτός από το ρ) αλλάζουν σε -η τη γενική και δοτική ενικού, π.χ. θάλασσα, θαλάσσης. Το α εδώ είναι βραχύχρονο και μη καθαρό.

ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ:

Το καθαρό -α δεν είναι μακρόχρονο αλλά βραχύχρονο.
• Όταν η λέξη τονίζεται στην προπαραλήγουσα π.χ.  ἡ ἀλήθεια, ἡ εὐσέβεια, ἡ μάχαιρα
• Στα ουσιαστικά:  γραῖα ,  μαῖα ,  μυῖα ,μοῖρα, πεῖρα, πρῷρα, σφαῖρα, σφῦρα

10) Ό,τι είναι το α (μακρόχρονο/βραχύχρονο) στην ονομαστική ενικού των θηλυκών είναι και στην αιτιατική και κλιτική.

11) Το α είναι μακρόχρονο , αν πριν απ' αυτό υπάρχει σύμφωνο σε μερικά Κύρια ονόματα όπως: Λήδα, Διοτίμα, Φιλομήλα, Γέλα, Ανδρομέδα.

Συνηρημένα ουσιαστικά α' κλίσης

Αν πριν από το χαρακτήρα του θέματος -α έχουν άλλο α ή ε συναιρούνται σε όλες τις πτώσεις και ονομάζονται πρωτόκλιτα συνηρημένα ουσιαστικά. Π.χ.  Ἑρμέας = Ἐρμῆς

Σημειώσεις:

• Τα συνηρημένα ουσιαστικά διατηρούν σε όλες τις πτώσεις τις καταλήξεις των ασυναίρετων, εκτός από την κατάληξη ενικού -εα που συναιρείται σε -η. Π.χ.  Ἑρμέας = Ἐρμῆς . Προσοχή όμως στον πληθυντικό διατηρεί την κατάληξη του ασυναίρετου τύπου, δηλαδή, τὰς συκέας > συκᾶς
• Το ουσιαστικό ὁ βορέας βρίσκεται και ως ασυναίρετο και ως συνηρημένο( που εδώ εκφέρεται με διπλό ρρ)
• Οι συνηρημένες συλλαβές είναι μακρόχρονες και όταν τονίζονται παίρνουν περισπωμένη.